به شیرینی عسل

مقصد ما دهستان خدابندلو است. دکتر پیری درحالی‌که کندو‌های زیادی را بر روی نیسان آبی‌رنگش بار زده منتظر رسیدن ما بود باهم راهی روستای پیر سراب صحنه شدیم

طبیعت زیبا و بکر با گل‌های گیلاس که حالا غذای زنبورک‌های این زنبورتان باشکوه است.  آقای پیری فارغ‌التحصیل دکترای علوم دامی از دانشگاه رازی کرمانشاه است؛ و درحالی‌که به‌اتفاق عمو صفر کندو‌ها را از نیسان پایین می‌آورد می‌گوید پانصد کلونی مولد دارد که با مدیریت و اصلاح به نژادی توانسته به یک تولید حداکثری برسد او به ازای هر صحرا ۲۵ کیلو عسل برداشت می‌کند.

یعنی با یک حساب سرانگشتی او پارسال ۲۵ تن عسل خالص و ارگانیک را روانه بازار کرده است، دانش آکادمیک این زنبوردار صحنه‌ای حالا کسب‌ و کارش را سکه کرده و آن را به روی زنجیره ارزش آورده است.

 

خودش می‌گوید سال‌ها به دنبال این زنجیره سودآور بوده تا بتواند گام مثبتی در جهت تولید بردارد. زنجیره‌ی ارزش عسل از پارسال در استان کرمانشاه تشکیل شد، زنجیره‌ای که پشتوانه آن به گفته معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری کرمانشاه ۴ میلیون زنبور است.

 

زنجیره‌ای که پشتوانه به گفته معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری کرمانشاه اراضی حاصلخیز باغات فراوان و چهار میلیون زنبور است

 

هدایت حاتمی به ما گفت: چهار صد و44 هزار کلنی زنبورعسل در استان کرمانشاه وجود دارد که سالانه پنج هزار و ۴۵۵ تن عسل از آن تولید می‌شود.

۴۰ کلنی استاندارد شناسنامه زنبورداری است وکسی که چهل کلونی داشته باشد یعنی زنبوردار است. هم‌اکنون سه هزار و۸۴۶ زنبوردار در استان فعال‌اند و قرار است هزار زنبوردار دیگر به زنجیره ارزش اضافه شود.

 

موقع خداحافظی آقای دکتر پیری برای من از مهم‌ترین مشکلات زنبورداران هم گفت: تأمین نهاده‌ها که یکی از مهم‌ترین‌هایش شکر است که این روز‌ها در بازار آزاد کیلویی ۷ هزار تومان به فروش می‌رسد و دولت باید فکری برای زنبورداران کند، نهاده‌ها حلقه مفقوده‌ای که در این زنجیره لنگ می‌زند، ابزار و لوازم زنبورداری هم که درد سر تهیه اش سردراز دارد چراکه ۸۰ درصد ملزومات و تجهیزات زنبورداری از استان‌های تهران اصفهان و ملایر به استان ما وارد می‌شود.

کوچ بیمه زنبورتان و بنزین آزاد را هم باید به لیست مشکلات اضافه کرد شاید اگر حلقه نهاد‌ها قوی‌تر شود بخش زیادی از مشکلات زنبورداران هم حل می‌شود؛ حتماً شما هم می‌خواهید با حلقه‌های زنجیره ارزش عسل آشنا شوید یک زنبورتان دو نهاد‌ها پرورش ملکه چهار غذای زنبورعسل قند فرآورده‌ها و ۶ بسته‌بندی شیرین‌ترین تولید استان زمانی کامل زنبورداران را شیرین می‌کند که دیگر تولیدشان تک‌محصولی نباشد.

 

راهبر طرح زنجیره ارزش عسل می‌گوید: زنبور علاوه بر عسل فرآورده‌های باارزش دیگری مثل موم بره موم ژله رویال گرده گل و زهر دارد که ارزش‌افزوده فراوانی را نصیب کارآفرینان این بخش می‌کند.

در ایران تنها از ۱۰ درصد ظرفیت فرآورده‌های زنبورعسل استفاده می‌شود، برای مثال ژله رویال را کیلویی ۱۰ میلیون تومان می‌فروشند؛ خواصشان هم که زبانزد عام و خاص است برای مثال ژل رویال را اکسیر حیاتی زنبورعسل می‌دانند در تقویت سیستم ایمنی بدن بسیار مؤثر است ضد سرطان است و در درمان آلزایمر و برای کاهش فشارخون جوان‌سازی پوست و کنترل وزن اثر فراوانی دارد.

گرده گل هم ضد سرطان است؛ ضد باکتری و عفونت و در بهبود زخم و عملکرد کبد و پاک‌سازی بدن بسیار تأثیرگذار است موم در درمان ترک‌های پوستی اثرگذار است و عملکرد ضدالتهابی برای تسکین مفاصل دارد، بره موم چاره دندان‌درد است و در درمان تب‌خال هم اثرگذار است.

 

زهر هم که خواص پزشکی دارد در درمان آرتروز روماتیسم و بیماری‌های سیستم اعصاب بسیار مؤثر است ام‌اس کمردرد و التهاب مهره‌ها هم با همین زهر درمان می‌شود.

دکتر حجاریان که عضو هیئت‌علمی دانشگاه رازی کرمانشاه هم هست به ما گفت:  استان کرمانشاه یکی از مراکز تولید عسل در ایران است که با تولید ۶ هزار تن عسل به چهارمین استان تولید این محصول شیرین در کشور تبدیل می‌شود.

راهبر طرح زنجیره‌ی عسل برای ما مثالی هم زد و گفت:  اگر زنبورتان نژادش خالص باشد کندو‌های سه طبق و چهار طبق کمتر نمی‌بینید یعنی تأمین ملکه با خلوص نژادی مناسب یکی از حلقه‌های مهم این زنجیره است. از دانشگاه رازی کرمانشاه راهی روستای قوری چای سنقروکلیایی می‌شویم اولین ایستگاه پرورش ملکه که در خاورمیانه تک است.

حمیدرضا ویسی دو سالی می‌شود که کار پرورش ملکه را انجام می‌دهد می‌گوید: کار‌های سنتی که با زنبور‌های بومی انجام می‌دادیم جواب نمی‌داد، برای همین به پارک علم و فناوری می‌رود و در چند دوره کلاس شرکت می‌کند حالا ایده‌های نو را در کنار تجربه ۲۰ ساله زنبورداری قرار داده و با آزمون‌وخطا امروز به نتایج مطلوبی رسیده است.

 

اول‌ازهمه کندو‌های ملکه‌ها را با یک سری تغییرات در ایران بومی‌سازی کرده است او بر روی ملکه‌های قفقازی و کارنی‌های آلمان کار می‌کند.
۹۰ درصد کندو‌های کشور سنتی است که باید مدرن شوند این کارآفرین خوش‌فکر قرار است سالانه هزار فروند ملکه را در این ایستگاه پروازی تولید کند فرحناکی مدیر مرکز رشد واحد‌های فناوری سنقروکلیایی هم گفت طرح آقای ویسی طرحی نو و جدید بود که به‌صورت قرنطینه پرواز انجام می‌شود و ما از این طرح استقبال می‌کنیم گل و گیاهان فراوان قوری چایی هم مزه عسل و خواص دارویی فرآورده‌ها و عمر ملکه‌ها را دوچندان کرده است، چراکه ملکه‌ها مصرف‌کننده شکر نیستند.

 

از هر چه بگذریم از غذای زنبورعسل نمی‌شود گذشت، بی رود یا غذای زمستانه زنبورعسل حلقه‌ای است مهم که زنجیره‌ی ما را کامل می‌کند علی جعفر سرمستی کارآفرین بزرگ ایران و زنبوردار باسابقه‌ی استان کرمانشاه ۴۰ سالی می‌شود که در شهر عسل یعنی صحنه صفرتا صد کار را بر عهده دارد.

او برای اولین بار در ایران غذای زمستانی زنبور را به‌صورت میکرونیزه طراحی کرده است تولیدی که با نمونه‌های اروپایی برابری می‌کند وجهشی است مهم در سال جهش تولید... بیفتد دو خاصیت مهم دارد یکی زمانی که هوا سرد است و زنبورعسل به‌راحتی خمیر را برمی‌دارد و از گرسنگی نمی‌میرد و دوم اینکه کیک گرده و تمام پروتئین‌های لازم برای زنبور را تأمین می‌کند او کارخانه غذای زنبور را در نیشابور احداث کرده می‌گوید: به دلیل موانع پیش رو نتوانستم درصحنه محل سکونتم آن را راه‌اندازی کنم.

 

در حال حاضر او چهار تن بی رود در روز تولید می‌کند البته کار زنبوردار بزرگ ایران به همین‌جا ختم نمی‌شود یک شگفتانِ هم برای زنبورداران دارد و قرار است تا دو ماه آینده با موادی که داخل غذای بی رود می‌ریزد ۱۰۰ درصد بیماری کنه وارو را از بین ببرد و غذایی سالم و ارگانیک تحویل زنبورداران بدهد.

در کارگاه‌ موم آقای سرمستی هرروز یک‌تن موم ذوب و عاج می‌شود. هر کلنی زنبورعسل برای بافتن یک کیلو موم ۸ کیلو عسل مصرف می‌کند در کارگاه این کارآفرین صد نفر مشغول به کارند و کار بسته‌بندی عسل هم در این واحد به‌خوبی انجام می‌شود او معتقد است وقتی پای اراده و پشتکار و البته علم به میان باشد ۵ کندو می‌شود ۱۰ هزار کندو و همین فرق آدم‌های معمولی با کارآفرین بزرگ ایران است.

زهر تا عسل حکایت تلخ و شیرین زنبورداری است آقای خسروی از باسابقه‌های پرورش زنبورعسل در استان کرمانشاه آنها به‌اتفاق آقای شاطر آبادی کاری نو و تازه را در صنعتی شیرین زنبورداری آغاز کرده‌اند

 

آنها برای اولین بار در تاریخ ایران زهرا از زنبورعسل استحصال می‌کنند چهار سالی می‌شود بر روی طرحشان کار می‌کنند آن‌ها با استفاده از جریان الکترومغناطیسی به زنبور شوک داده و آن‌ها را عصبی می‌کنند سپس زنبور‌ها به شبکه سیم‌کشی که روی یک صفحه شیشه‌ای است حمله می‌کند زنبور زهر را بلافاصله روی شیشه خالی کرده که بعد از خشک شدن آقای خسروی و همکارش آن را با کاردک جمع‌آوری کرده و داخل شیشه می‌ریزند.

زهر زنبور از دیرباز مصرف پزشکی داشته است و به‌عنوان مواد اولیه شرکت‌های دارویی استفاده می‌شده. آقای خسروی تاکنون ۵۰۰ گرم زهر را از دویست کلونی زنبورعسل جمع‌آوری کرده و با یک شرکت آلمانی هم برای صادرات قرارداد بسته است این داروی شفابخش در بازار‌های جهانی گرمی ۱۲۰ یورو به فروش می‌رسد آن‌ها زهرا شهریورماه امسال صادر می‌کنند و خود را برای استحصال زهر از ۴۴۴ هزار کلونی استان آماده کرده‌اند.

زنجیره ارزش عسل با صنعت بسته‌بندی کامل می‌شود هم‌اکنون دو واحد بسته‌بندی و صنایع تبدیلی در استان فعال است. به شهرک صنعتی بیستون کرمانشاه می‌رویم جایی که آقای امیریان مدیرعامل کارخانه با شکلی خاص و ایده‌ای نو عسل را بسته‌بندی می‌کند و برای اولین بار در ایران واحد بسته‌بندی عسل قاشقی را راه‌اندازی کرده است روزانه ۸ تا ۹ هزار قاشق در روز. آن‌ها با این کار کودکان را به خوردن عسل تشویق می‌کند.

قرار است تا دو ماه آینده با گرفتن تسهیلات از بانک، تولیدشان را از ۸ هزار به ۴۰ هزار قاشق در روز برسانند تولیدشان با طعم‌های عسل و شکلات عسل و قهوه عسل و کاپوچینو و میکس عسل بدون شکر خواهد بود.

این واحد بسته‌بندی زمینه اشتغال ۳۵ نفر جوان جویای کار را فراهم کرده است اگر تسهیلات به این واحد بسته‌بندی تزریق شود تولیدکننده هم به هدفش نزدیک می‌شود تسهیلات کارآفرینان زنجیره‌ی عسل را صندوق کارآفرینی امید تأمین می‌کند

 

خاکسار مدیرعامل این صندوق می‌گوید: تاکنون ۶۰ فقره تسهیلات به مبلغ ۳ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان و اشتغال‌زایی ۸۰ نفر پرداخت‌شده است به هر زنبوردار که بخواهد وارد این چرخه شود ۵۰ میلیون تومان تسهیلات با کارمزد ۶ درصد پرداخت می‌شود زنجیره‌ای سودآور با این روند که پیش رود می‌توان امیدوار بود تولید عسل استان در سال ۱۴۰۰ به رقم ۸ هزار تن برسد و ما جز استان‌های اول تا سوم کشور شویم رقمی که خانی معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه آن را جهشی در ایجاد اشتغال و توسعه اقتصادی استان می‌داند که می‌تواند در کاهش نرخ بیکاری بسیار چشمگیر باشد. اشتغال هزار نفر در این زنجیره دیده‌شده است

چشم‌انداز این راه روشن با تکیه‌بر توانمندی‌های بومی استان می‌تواند به زنجیره‌ای سودآور برای شیرین‌ترین صنعت ایران تبدیل شود ایرانی که رتبه سوم تولید عسل جهان را از آن خودکرده است


گزارشگر: پریسا پانیاز