پیارم؛ غذای بحران گرفتار در بحران

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز خلیج فارس؛ برداشت خرما معمولا هرسال با شروع فصل تابستان و آمدن گرما و شرجی، در جنوب کشور آغاز می‌شود.
اما رقمی از خرما در هرمزگان وجود دارد که با آمدن پاییز و خنکی هوا برداشت می‌شود.
این رقم پیارم، مرغوب‌ترین خرمای جهان است.
برداشت خرمای پیارم از اواخر مهر شروع می‌شود و تا آذرماه ادامه دارد.
پیارم
پیارم از ارقام تجاری و درجه یک است که بعلت کیفیت مناسب و بازارپسندی، رقم خاص صادراتی محسوب می‌شود.
خرمای پیارم بعلت خشک بودن و قابلیت نگهداری طولانی مدت، به غذای بحران نیز معروف است.
این محصول سرشار از مواد قندی، پروتئین، کلسیم، آهن و مواد معدنی است.
بیشتر قند موجود در آن از نوع فروکتوز است و به همین علت، با سرعت و راحتی در سوخت‌وساز بدن استفاده می‌شود.
پوست نازک این خرما به رنگ قهوه‌ای تیره است و با توجه به اینکه گوشت و پوست آن کاملاً به یکدیگر چسبیده‌اند، ظاهری زیبا و مطلوب دارد.

بیشتر بخوانید؛ برداشت مرغوبترین خرمای جهان 
خرمای پیارم یکی از خوشمزه‌ترین خرما‌های نیمه خشک دنیا و به لحاظ ارزشی گران‌ترین خرمای روز ایران است.
علت این گران بودن کشت کم و خواص فوق العاده این محصول است.

 

مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان پیش بینی کرد امسال حدود ۱۳ هزار تن خرمای پیارم برداشت شود که ۵ درصد بیشتر از مدت مشابه پارسال است.
مسعود گرگیج می‌افزاید: علت افزایش تولید به بار نشستن نخل‌های جدید، تغذیه و اصلاح باغ‌ها، کنترل آفات و بیماری‌ها است.
شهرستان حاجی آباد بعلت داشتن آب و هوای گرم و خشک، مهمترین منطقه کشت پیارم در کشور است.
به گفته وی دو هزار و ۲۰۰ هکتار از نخلستان‌های شهرستان حاجی آباد، رقم پیارم است.
روستا‌های تزرج، شهدادی و بخش مرکزی از مهمترین مناطق کشت خرمای پیارم در شهرستان حاجی آباد است.
ثبت ملی و جهانی خرمای پیارم
خرمای پیارم حاجی آباد به عنوان مرغوب‌ترین خرمای صادراتی کشور و میراث ملی این منطقه، سال ۹۵ در فهرست آثار طبیعی- ملی ایران به ثبت رسید.
سپس اقدام‌های لازم برای ثبت جهانی این محصول ارزشمند آغاز شد و سرانجام در آبان ماه سال ۹۷، خرمای پیارم حاجی آباد به همراه نارنگی سیاهوی بندرعباس و مروارید خلیج فارس گواهی نامه‌های ثبت جهانی را دریافت کردند.
براساس اعلام مدیرکل ثبت صنعتی وزارت صنعت معدن وتجارت، فرایند ثبت جهانی خرمای پیارم به همراه ۲ محصول یادشده دیگر، دو سال زمان برده و درسازمان جهانی مالکیت (WIPO) ثبت شده است.
صادرات خرمای شکلاتی
از سال ۱۳۷۰ فروش عمده خرما پیارم حاجی آباد رونق قابل توجهی در سراسر دنیا گرفت و این محصول به صورت فله‌ای و بسته بندی شده به بازار عرضه می‌شد.
ارزش هر کیلو خرمای پیارم در بازار‌های جهانی ۱۰ دلار است.

 

فقط بیست درصد از محصول برداشت شده به مصرف داخل می‌رسد و بقیه صادر می‌شد.
سالانه ۱۰ هزار تن خرمای پیارم پس از درجه بندی به کشور‌های حاشیه خلیج فارس، اروپا، آسیای میانه، آفریقای جنوبی، روسیه، ترکیه و استرالیا صادر می‌شد.
در ابتدای مهرماه ۱۳۹۹ هر کیلوگرم خرمای پیارم درجه یک با قیمت مصوب ۸۵ هزار تومان از باغ داران شهرستان حاجی آباد خریداری می‌شد.
پیچ و خم‌های صادرات
نوسان ارزی و شیوع کرونا امسال موجب رکورد صادرات شده است.
رئیس انجمن ملی خرمای هرمزگان می‌گوید: تاکنون فقط ۵۰۰ تن پیارم به امارات متحده عربی صادر شده و این برای باغداران فاجعه است.
حسن عباس پور می‌افزاید: اکنون منازل و انبار‌های باغداران حاجی آبادی پر از پیارم‌های چیده شده است که با گذشت زمان، کیفیت خود را از دست می‌دهد.
به گفته وی نبود بازار مناسب، کمبود کارخانه فرآوری و بسته بندی، نبود کانتینر سردخانه دار برای حمل و نقل بموقع و افت کیفیت در برداشت سنتی مهمترین مشکلات صادرات است.
ضعف در مراحل فرآوری و بسته‌بندی، ارزش افزوده این محصول را نصیب کشور‌هایی می‌کند که به فناوری‌های جدید کاشت، داشت، برداشت، فراوری و بسته‌بندی مجهز شده‌اند.

رئیس انجمن ملی خرمای هرمزگان می‌گوید: نقش اصلی در صادرات و شناسایی بازار‌های هدف، بر عهده رایزن‌ها است.
عباس پور افزود: خرمای مرغوب پیارم حاجی آباد با کارتن‌های غیر استاندارد و گاهی کارتن موز جابجا می‌شود.
معاون صنایع تبدیلی سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان می‌گوید:۶۴ واحد بسته بندی خرما در استان وجود دارد که از این شمار ۱۴ واحد صنعتی و بقیه سنتی هستند.
کمالی می‌افزاید: با تولید فعلی، هرمزگان به ۴۰ واحد دیگر فراوری وبسته بندی خرما با ظرفیت ۶۰ هزار تن نیازمند است.
اکنون ۳ واحد صنعتی در استان فعال است و بقیه واحد‌ها غیرفعال، تعطیل و تغییر کاربری داده اند.
متأسفانه کشت بی‌رویه و بدون برنامه‌ریزی نخل پیارم نیز، آینده این خرمای محبوب را با خطری جدی روبرو کرده است.
به گفته رئیس تعاونی نخلداران شهرستان حاجی آباد، سطح زیر کشت پیارم با توسعه بازاریابی جهانی هماهنگی ندارد و خسارت سرمایه‌گذاری نسنجیده در این زمینه و کشت بی‌رویه این محصول، دامن گیر باغداران جدید می‌شود.
عباس پور می‌افزاید: هرچند خاص بودن کیفیت این رقم در شهرستان حاجی‌آباد نسبت به سایر نقاط کشور این خسارت را به حداقل می‌رساند.
صادرکنندگان نیز مشکلاتی از جمله نبود حمایت‌های بازرگانی دولت، مشکلات ارزی و نبود مراکز فروش در خارج از کشور را مطرح می‌کنند.
نبود تبلیغات مناسب و معرفی نشدن این محصول ایرانی در بازار‌های خارجی از دیگر مشکلات این بخش است.
راهکار‌های پیش رو
در شرایط کنونی تحریم، محدودیت‌های صادراتی، شیوع کرونا و نوسان‌های ارزی باید با بهسازی، توسعه صنایع تبدیلی و بازار‌های صادراتی، راه اندازی دفاتر فروش در کشور‌های دیگر، فعالیت بیشتر رایزن‌ها و حمایت تعاونی‌های بخش خصوصی به یاری این بخش از اقتصاد شتافت.
با توسعه و حمایت از کشت و صادرات خرمای پیارم، اشتغال مستقیم، غیرمستقیم و فصلی بیش از ۴۰ هزار نفر فراهم می‌شود.
نتیجه
در هرمزگان ۵۵ نوع خرما تولید می‌شود که ۲۰ رقم آن تجاری است.
نیاز است با تلاش بیشتر مسئولان ارزش افزوده و اشتغالزایی این محصول پرطرفدار در بازار‌های جهانی به چند برابر رقم فعلی افزایش یابد.
نویسنده: مریم خیاطی